ERP ve MES Arasındaki Fark – Hangisine İhtiyacınız Var?

Üretim yapan işletmeler dijitalleşme sürecine adım attığında karşılaştıkları ilk ikilem genellikle şudur: ERP mi gerekli, MES mi? Ya da bu iki sistem aynı işi mi yapıyor? Aslında ERP ve MES birbirini tamamlayan, fakat farklı amaçlara hizmet eden iki ayrı teknolojidir. Doğru kararı verebilmek için terimlerden çok işletmenizin gerçek ihtiyaçlarına odaklanmak gerekir.

ERP Nedir? Basitçe Anlatalım
ERP, işletmenin idari ve planlama süreçlerini yöneten beyin gibidir. ERP sistemleri: • Sipariş yönetimi,
• Müşteri ve satış süreçleri,
• Satın alma,
• Stok takibi,
• Muhasebe ve finans,
• İnsan kaynakları,
• Üretim planlama (genel hatlarıyla)
gibi konularla ilgilenir. Kısacası ERP, işletmenin ofis tarafındaki tüm verileri yönetir. ERP’nin temel odak noktası şudur: “Ne üreteceğiz, ne zaman üreteceğiz, hangi maliyetle üreteceğiz?”

MES Nedir? Basitçe Anlatalım
MES ise üretim sahasının gözleri ve kulaklarıdır. ERP “ne üretileceğini” planlarken, MES üretimin sahada nasıl ilerlediğini anlık olarak takip eder. MES şu sorulara cevap verir: • Hangi makine şu anda ne üretiyor?
• Operatör hangi operasyonda?
• Üretim ne kadar ilerledi?
• Ürün hangi sürede üretiliyor?
• Makine durdu mu, neden durdu?
• Kalite verileri üretim sırasında nasıl değişiyor?
• Ürün sahada hangi istasyonda?
MES’in odak noktası: “Üretim şu anda ne durumda ve nerede verim kaybı var?”

Bir fabrika düşünün. ERP, fabrikanın yönetim katındaki planlama departmanı gibidir. MES ise üretim sahasında çalışan gerçek zamanlı kontrol merkezidir. ERP büyük resmi çizer; MES sahadaki gerçek fotoğrafı gösterir. Bu nedenle bu iki sistem birbirine karıştırılmamalıdır.

ERP ile MES Arasındaki En Temel 5 Fark

1. ERP planlar, MES gerçekleştirir
ERP üretim emrini açar; MES bu emrin makinede adım adım işlenmesini takip eder.

2. ERP kayıt alır, MES anlık veri toplar
ERP genellikle kullanıcı tarafından sonradan girilen verilere dayanır. MES ise sensör, IoT cihazları, barkod/RFID ve makine bağlantılarıyla otomatik veri toplar.

3. ERP sonuçları gösterir, MES nedenlerini gösterir
ERP: “Verimlilik düştü.” der.
MES: Verimliliğin neden düştüğünü gösterir (duruşlar, kalite sorunları, set-up süreleri, operatör değişimi vb.).

4. ERP finansal etkileri, MES operasyonel etkileri hesaplar
ERP maliyet ve stok tarafını yönetirken; MES OEE, çevrim süreleri, duruş sebepleri ve operasyonel KPI’ları verir.

5. ERP insan girdisine dayanır, MES otomasyona dayanır
ERP verileri manuel girilir; MES verileri makine ve sensörlerden toplar. Bu nedenle MES verisi daha hızlı ve daha doğrudur.

“Peki bizim işletmemize hangisi lazım?”
Aslında doğru soru şudur: İşletmenizde hangi sorunu çözmek istiyorsunuz?

Aşağıdaki sorulara “evet” diyorsanız ERP gereklidir:
• Stoklar yanlış mı yönetiliyor?
• Satış – üretim – satın alma arasında kopukluk mu var?
• Tedarik zinciri karışık mı?
• Muhasebe süreçleri manuel mi?
• Üretim planlamada gecikmeler yaşanıyor mu?

Aşağıdaki sorulara “evet” diyorsanız MES gereklidir:
• Makinenin ne ürettiğini anlık göremiyor musunuz?
• Operatör performansını ölçemiyor musunuz?
• Duruş sebeplerini bilmiyor musunuz?
• Üretimde kayıpların neden yaşandığını anlayamıyor musunuz?
• OEE hesaplarını manuel mi yapıyorsunuz?

Eğer hem planlama hem saha takibi zayıfsa çözüm nettir: ERP + MES birlikte kullanılmalıdır.

En Doğru Senaryo: ERP ve MES Entegre Çalışmalıdır

Birçok işletmenin yaptığı hata, ERP ve MES’i tamamen birbirinden ayrı iki sistem gibi düşünmektir. Oysa en verimli model şudur: • ERP üretim emrini oluşturur,
• MES sahada bu emri işler ve tüm verileri toplar,
• Toplanan veriler ERP’ye geri aktarılır,
• Stok, maliyet, kalite ve verimlilik ERP tarafından hesaplanır.
Bu döngü işletmede gerçek zamanlı dijital fabrika deneyimini oluşturur.

Sonuç: Hangisine İhtiyacınız Var?
Aşağıdaki tablo kararı özetler:

Planlama, stok, muhasebe, satış, satın alma: ERP
Anlık üretim takibi, OEE, duruş analizi, makine verileri: MES
Hem planlama hem üretimi dijitalleştirme: ERP + MES

Günümüz rekabet ortamında üretim yapan bir işletme için yalnızca ERP veya yalnızca MES yeterli değildir. Bu iki sistem birlikte çalıştığında işletme hem planlar, hem yönetir, hem de sürekli gelişir.